Consultant
Werken in explosiegevaarlijke omgevingen brengt serieuze risico’s met zich mee die je niet mag onderschatten. Bedrijven die met gas- of stofontploffingsgevaar te maken hebben, zijn daarom verplicht te voldoen aan de Europese ATEX-richtlijnen. Dit houdt onder andere het volgende in: regelmatige inspecties, gedegen documentatie en aantoonbare controlemaatregelen.
Maar hoe houd je grip op deze complexe verplichtingen zonder dat het een administratieve last wordt? In deze blog leggen we uit wat ATEX precies inhoudt én hoe Centix je helpt om dit proces eenvoudig en volledig digitaal te stroomlijnen.
Wat is ATEX?
ATEX staat voor ATmosphères EXplosibles en bestaat uit twee Europese richtlijnen die veiligheidseisen stellen voor werken in explosiegevaarlijke omgevingen. Deze richtlijnen beschermen werknemers, installaties en omgevingen tegen explosierisico’s veroorzaakt door brandbare gassen, dampen, nevels of stofdeeltjes.
Er zijn twee belangrijke ATEX-richtlijnen die zich richten op de volgende aspecten:
- ATEX 114 (2014/34/EU) – heeft betrekking op fabrikanten van apparatuur en beschermingssystemen voor explosiegevaarlijke omgevingen. Apparatuur moet voldoen aan strenge technische en veiligheidsnormen, afhankelijk van het beschermingsniveau en de Ex-zone waarin deze wordt toegepast.
- ATEX 153 (1999/92/EG) – richt zich op werkgevers die verantwoordelijk zijn voor veilige werkomstandigheden in gebieden waar explosieve atmosferen kunnen ontstaan. Denk aan het opstellen van een explosieveiligheidsdocument, zone-indeling en het uitvoeren van inspecties.
Daarnaast is er een norm die de inspectie en het onderhoud van elektrische installaties in explosiegevaarlijke omgevingen beschrijft: NEN-IEC 60079-17:2014. Deze norm onderscheidt visuele, nauwkeurige en gedetailleerde inspecties, afhankelijk van het risico en de toepassing. Inspectie-intervallen moeten worden vastgesteld op basis van de conditie van de installatie, de gebruiksomstandigheden en een risicoanalyse. Alleen deskundig en bevoegd personeel mag deze inspecties uitvoeren. De norm vormt een essentiële schakel voor het voldoen aan ATEX 153 en in het waarborgen van een veilige bedrijfsvoering in Ex-zones.
Door apparatuur te categoriseren en bedrijven te verplichten risico’s systematisch te beheersen, zorgt ATEX voor een veilige en gecontroleerde werkomgeving in sectoren zoals de (petro)chemie, energie, afvalverwerking en voedingsmiddelenindustrie.
Wat zijn de verplichtingen volgens ATEX?
Als werkgever of beheerder van installaties in een explosiegevaarlijke omgeving (Ex-omgeving) ben je wettelijk verplicht om de risico’s op explosies te minimaliseren. De ATEX-richtlijnen (114 en 153) leggen hiervoor een aantal concrete verplichtingen op, waaronder:
- Opstellen van een Explosieveiligheidsdocument (EVD): Hierin beschrijf je waar explosieve atmosferen kunnen ontstaan, welke risico’s aanwezig zijn en welke maatregelen je neemt.
- Zone-indeling vastleggen: Iedere ruimte of installatie krijgt een Ex-zone (0, 1, 2 voor gas/ 20, 21, 22 voor stof), op basis van de frequentie en duur van het explosierisico.
- Het gebruik van ATEX-gecertificeerde apparatuur: Apparatuur moet geschikt zijn voor de zone waarin het wordt gebruikt en voorzien zijn van de juiste markering en certificering volgens ATEX 114.
- Regelmatige inspecties uitvoeren: Visuele en technische controles zijn verplicht om beschadigingen, slijtage of onjuist gebruik van apparatuur tijdig te signaleren.
- Volledige documentatie en traceerbaarheid: Alle inspecties, certificaten, onderhoudsrapporten en risicoanalyses moeten goed worden vastgelegd en beschikbaar zijn voor controles en audits.
Hoe helpt Centix bij ATEX-inspecties?
Centix biedt een digitale oplossing die perfect aansluit bij de behoeften van organisaties die ATEX-inspecties zelf uitvoeren of uitbesteden aan derden. Dankzij vooraf ingestelde checklists, gebaseerd op de norm NEN-IEC 60079-17:2014 en afgestemd op de juiste inspectietypes (visueel, nauwkeurig en gedetailleerd), kunnen inspecteurs snel en efficiënt alle benodigde inspectiepunten controleren.
Tijdens de inspectie registreer je eenvoudig bevindingen, voeg je foto’s toe en leg je aanbevelingen voor vervolgacties (zoals reparatie of vervanging) direct vast. De inspectie kun je uitvoeren op je laptop met Centix Online, maar ook op je telefoon of tablet met de Centix OnSite App.
Na afloop genereert het systeem automatisch een professioneel en overzichtelijk rapport, specifiek ontwikkeld voor ATEX-inspecties. Dit bespaart je veel tijd, omdat je niet achteraf handmatig rapporten hoeft samen te stellen in Excel of Word. Het rapport bevat een samenvatting, gedetailleerde informatie en visuele ondersteuning voor maximale duidelijkheid.
Daarnaast kunnen opdrachtgevers via een online portaal eenvoudig rapportages en inspectiegeschiedenis inzien. Zo creëer je niet alleen inzicht, maar ook transparantie en betrouwbaarheid richting jouw klanten.
Ontdek wat Centix voor uw organisatie kan betekenen
Bent u enthousiast geworden en wilt u meer weten over ATEX-inspecties in Centix? Graag neem ik u mee door de mogelijkheden die Centix u te bieden heeft in een productdemonstratie. Afhankelijk van uw wensen, praat ik u in een half uur tot anderhalf uur bij zodat u een duidelijk beeld krijgt van onze softwareoplossing!
